Lengoai hipertestualak (Markaketa lengoaiak)

Markaketa lengoiak dokumentu digital baten parte den guztia definitzen dituzten erregel batasuna sortzen dute, baina ez dira testu beraren partaideak. Markaketa lengoaiak ez dira ez interneten erabiltzen diren orrialdeen deskripzio lengoaiak (PostScript artxiboak, .pdf artxiboak, etab.)ezta programazio lengoaiak (Java, Perl, C++, etab.) ere, baizik eta dokumentu baten estruktura eta semantika definitzen dituzten lengoaiak dira.

Dokumentu batean informazio maila ezberdin daude: alde batetik, dokumentu baten edukia konformatzen duten datuak (eduki karaktereak); eta bestetik, edukiari superjarrita dagoen informazio bat, etiketadua edo “*markup*” osatzen duena (etiketadu karaktereak).

Markaketa lengoai bat dokumentu digital bat disenatu eta prozesatzeko bi oinarrizko helburu ditu:

1. Testu bat osatzen duten elementuetan banatzen du, adibidez, parrafo bat, kapitulo bat, etab.

2. Elementu hauek irudikatuko duen programaren operazio tipografikoak eta exekutatzeko aplikazioak zehazten du. Operazio tipografikoak dokumentu digital baten elemnetu bakoitzari aplikatzen zaion formatu instrukzioak dira, adibidez, titulu bat etzanaz inprimitu.

Beraz, bi markaketa motat daude:

1. Espezifikoak → dokumentua nola formateatu behar den azaltzen du: letra tipoa, tamaina, kolorea…describe cómo ha de formatearse el documento: fuente, tamaño, color, etc.

2. Estrukturala → dokumentuaren estruktura azaltzen du: titulua, parrafoa…

Zenbait lengoi hipertestualak:

SGML → Ingelesezko Standard Generalized Markup Language terminoaren laburdura. Dokumentu bateko elementuak antolatu eta markatzeko sistema. ISO erakundeak garatu eta arautu zuen SGML 1986an SGMLk berak ez du zehazten ezein formatu jakin. Horren ordez, elenentuak markatzeko arauak zehazten ditu. Sarri eguneratzen diren dokumentu handiak kudeatzeko erabiltzen da SGML. Web orriak egiteko erabiltzen den HTML hizkuntza SGMLren arabera definitua da.

HTML → Ingelesezko HyperText Markup Language terminoaren laburdura. World Wide Webeko dokumentuak sortzeko erabiltzen den hizkuntza. SGMLren antzekoa da, baina askoz mugatuagoa. Zenbait marka eta atributu ezarriz dokumentuak izango dituen egitura eta itxura definitzeko erabiltzen da. Besteak beste, hipertestuzko estekak definitzen dira.

XHTML → Ingelesezko Extensible Hypertext Markup Language terminoaren laburdura. HTMLren eta XMLren konbinazioa. XML erabiliz idatzitako markatze-hizkuntza da.

XML → Ingelesezko Extensible Markup Language terminoaren laburdura. SGMLren bertsio arindu bat da, web dokumentuekin erabiltzeko bereziki prestatua. Diseinatzaileei euren marka propioak sortzea ahalbidetzen die, datuak aplikazioen eta antolakundeen artean trukatzeko.

XSL → Ingelesezko Extensible Style Language terminoaren laburdura. HTML edo XML orriak prestatzen direnean estiloa alde batetik eta edukia bestetik banantzeko espezifikazioa. Estilo-orriak txantiloien antzekoak dira. Estilo berbera orri askori aplikatzen laguntzen dute. CSS eta XSL espezifikazioak antzekoak dira, baina bigarrena berriagoa da eta baditu ezaugarri batzuk lehenak ez zituenak: web orriak nola inprimatuko diren zehazteko aukera eta aplikazioen artean XML dokumetuak trukatzeko aukera.

CSS → Ingelesezko Cascading Style Sheet terminoaren laburdura. HTML hizkuntzari gehitu zaion ezaugarri bat, web-orri asko edo konplikatuak prestatu behar direnean lagungarri gertatzen dena, orriaren itxura eta edukia bananduz.

DHTML → HTMLren aldaera dinamikoa da. Ingelesezko Dinamic HyperText Markup Language terminoaren laburdura. HTMLrako etiketa berriak sortu ditu programzio eta estilo aukera berriekin, animaziodun eta interaktibitate handiko ewb-orriak onartzen duena. Berez ez da lengoaia berri bat, baizik eta HTMLez sorturiko web-orrietan sar daitezkeen aukera berriak.

DSSSL → Ingelesezko Document Style Semantics and Specification Language terminoaren laburdura.
Dokumentuetan estiloak deskribitzeko lengoaia da. DocBook SGML/XML dokumentuak pdf edo html artxiboetan eradaltzeko erabiltzen da. Gaur, SGML/XML dokumentuak ps, rtf, doc, etb. formatuetan eraldadu daitezke.

Anuncios

0 Responses to “Lengoai hipertestualak (Markaketa lengoaiak)”



  1. Dejar un comentario

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s




The Big Bang Theory

Jeremy Brett

Jennifer Morrison

Hugh Laurie

Courtney Cox

Billy Nighy

Alizee

mayo 2006
L M X J V S D
« Abr   Jun »
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031  

Categorías

Blog Stats

  • 3,359,720 personas han visitado este blog

Suscríbete

Add to Technorati Favorites Add to your del.icio.us network

This Blog works with

Blogissimo

counter


A %d blogueros les gusta esto: